Kaval, insanlığın ilk nefesli çalgılarından biridir. Orta Asya Türk uygarlıklarından beri bilinmektedir. Türkiye'de yüzyıllardır "çoban çalgısı" ya da "düdük" olarak bilinen kaval, Büyük Göç ile yayıldığı toplumlarda farklı adlar ve biçimlerle çalınmıştır.
Kaval, kırsal kesimde çobanların kullandığı, kenarından üflenen bir flüttür. Buğulu bir tınısı vardır; ince ya da derin bir ses çıkarabilir. Kaval genellikle erik ya da şimşir ağacından yapılır. Yedi parmak deliği ve bir başparmak deliği vardır. İki tür kaval bulunur; aradaki farkı kavalda düdük (dil) bulunup bulunmaması belirler. Dilsiz kaval (dili olmayan kaval) düdüksüz kavalı ifade ederken, dilli kaval (dili olan kaval) düdüklü kavalı ifade eder. Kataloğumuzda farklı boylarda, çeşitli malzemelerden yapılmış pek çok kaval bulunmaktadır. Mağazamızda ayrıca 13 parçalık plastik kaval seti de sunuyoruz. Farklı boylardaki kavallar farklı akortlarda olur; örneğin D, C, B ve A akortlu kavallar vardır. Mağazamızdaki tüm kavallar el yapımıdır ve ustalar tarafından üretilmiştir. Bizi İstanbul'da ziyaret etmekten ya da web sitemiz üzerinden kataloğumuza göz atmaktan çekinmeyin. Size en uygun kavalı burada en iyi fiyata bulacağınıza inanıyoruz.
Kaval adı, "oyuk, içi boş şey" anlamına gelen "kav" sözcüğünden türemiştir. Yüzyıllar önce çalgıya verilen bu ad, genel olarak tüm tahta nefesli çalgılara özgü ortak bir kavramı (yapısal biçimi) içerir.
Teknikler
Dilsiz kaval, üfleme teknikleri bakımından ney'e benzer, ancak önemli farkları vardır. Dilsiz kavaldan ses çıkarmak için dudaklara U harfi biçimi verilir; çeneye paralel tutulan kaval, yüz ekseninden sağa ya da sola yaklaşık 45 derece saptırılarak ses üretilir.
Dilli kavalda ses çıkarmak daha kolay olsa da, çalmak için alt ve üst çene kemiklerinin kullanıldığı, horlatma adı verilen görece kolay bir yöntem gerekir. Yapısı çok basit olan kaval nefese büyük bir özgürlük tanıdığından, pek çok farklı üfleme tekniği geliştirilebilir.
Kavaldan şu şekilde ses elde edilebilir:
- Dudaklar, "tu" hecesi söyleniyormuş gibi büzülür.
- Kavalın ağızlığı, büzülmüş dudakların sağ tarafına 2/3 oranında yerleştirilir; kavalın alt kısmı sağ elle, üst kısmı ise sol elle tutulmalıdır.
- Nefes, fazla güç harcamadan kavalın ağızlığına üflenir.
Başlangıçta ses elde etmek için kavalın tüm delikleri açık bırakılmalıdır. Delikler parmak boğumlarıyla kapatılır. Kavalda nüanslar farklı yollarla yapılır. Anadolu'da en yaygın yöntem, özellikle uzun seslerde kavalı alttan ağza doğru sallamaktır. Ayrıca nefes şiddetini artırıp azaltarak, başı hafifçe sallayarak ve parmağı perde üzerinde hafifçe oynatarak da farklı nüanslar elde edilebilir.