Mikrotonal ve Perdesiz Gitarlar

Bir mikrotonal gitar ve bir perdesiz gitar aynı sorunu iki farklı yoldan çözer: Türk, Arap ve diğer makam temelli müziklerin çeyrek seslerini ve mikrotonal aralıklarını, Batı'nın 12 sesli dizisi için yapılmış bir çalgıda nasıl çalarsınız? Sala Muzik her ikisinde de uzmandır — perdeleri istenen her ses yüksekliğine kaydırılabilen ayarlanabilir mikrotonal gitarlar ve kesintisiz glissandolar ile vokal benzeri cümleleme için pürüzsüz klavyeli gerçek perdesiz gitarlar. Uygun fiyatlı öğrenci çalgılarından tamamen ayarlanabilir profesyonel gitarlara kadar klasik (naylon), akustik ve elektro modeller sunuyoruz; hepsi İstanbul'da el yapımıdır.

Çalıcı türüne göre hızlı seçimler

Mikrotonal mı, perdesiz mi — hangi gitara ihtiyacınız var?

İkisi de standart bir gitarın çalamayacağı notaları çalmanızı sağlar, ama çalış hissi tamamen farklıdır. Mikrotonal gitar perdelerini korur — perdeler yalnızca yer değiştirir; böylece onları bir makamın tam çeyrek seslerine ayarlar, ardından normal perdeli gitar hassasiyetiyle çalarsınız. Perdesiz gitarda ise perde hiç yoktur; her sesi parmağınızla, keman ya da ud çalar gibi bulursunuz: tam özgürlük, ama entonasyona yol gösterecek bir perde yok.

Ayarlanabilir mikrotonal perde sistemi

Mikrotonal gitarlarımızın belirleyici özelliği, her perdenin yana kayıp istenen konumda kilitlenebilmesi için kanallar açılmış bir klavyedir. Böylece perdeleri bir makamın tam mikro aralıklarına (komalarına) — Rast, Hicaz, Saba ve diğerleri — yerleştirip normal perdeli bir gitarın hızı ve hassasiyetiyle çalabilirsiniz. Perdeleri eşit aralıklara geri getirdiğinizde yeniden standart 12 sesli bir gitarınız olur. Modern ayarlanabilir mikrotonal gitar, 2000'li yıllarda İstanbul'da gitarist ve akademisyen Tolgahan Çoğulu tarafından geliştirildi ve o zamandan beri klasik gitarda makam ve mikrotonal repertuvar çalmanın standart aracı hâline geldi.

Kaliteli bir mikrotonal ya da perdesiz gitarı ne belirler

• Klavye hassasiyeti — mikrotonal modellerde perde kanalları, perdelerin sıkıca kilitlenip sesi tutması için hassas biçimde açılmalıdır; perdesiz modellerde ise notaların klavyenin sonuna kadar temiz çıkması için klavye kusursuz düz ve yüzeyi kaplanmış olmalıdır.
• Tını ağaçları — masif bir kapak (klasik ve akustik modellerde ladin ya da sedir) tınıyı ve ses yayılımını belirler; sap ve klavye ağacı ise tel gerginliği altında çalış hissini ve dayanıklılığı etkiler.
• Elektronik — EQ / manyetikli modeller (CP-4, CP-5, KG-5) sahnede temiz biçimde amfiye bağlanmanıza ve doğrudan kayıt yapmanıza olanak tanır; bu, mikrofonla alınması zor olan perdesiz ve mikrotonal tınılar için önemlidir.
• Ayar — tel yüksekliği ve üst eşik yüksekliği kritiktir: çok yüksekse mikrotonal perdelerde basmak zorlaşır, çok alçaksa perdesiz klavye cızırdar. Her gitar gönderilmeden önce İstanbul atölyemizde ayarlanır ve kontrol edilir.
• İşçilik — bunlar uzmanlık gerektiren çalgılardır. Gevşek ya da hassas olmayan perdelere sahip, kötü yapılmış bir mikrotonal gitar asla akortlu çalmaz; perde kanalı işçiliği doğru yapılması en zor kısımdır.

Kısa bir tarihçe

Batı gitarları 12 eşit yarım ses üzerine kuruludur; bu yapı Türk, Arap, İran ve Yunan makam müziğinin özündeki çeyrek sesleri ve mikro aralıkları üretemez. Çalıcılar bu sorunu yüzyıllar boyunca ud gibi perdesiz çalgılarla çözdü; aynı fikrin gitara uygulanması, yumuşak ve vokal kaydırmalarıyla perdesiz gitarı doğurdu. Ayarlanabilir mikrotonal gitar ise ters yolu seçti — perdeleri korudu ama onları hareketli yaptı — ve 2000'li yıllarda İstanbul'da geliştirilerek klasik gitarı, her makamı tam perdeli hassasiyetle çalabilen bir çalgıya dönüştürdü. Sala Muzik her iki aileyi de Türkiye'de, dünyanın dört bir yanındaki çalıcılar için üretiyor.

SSS